สลิงยกของ (สลิงเครน) เลือกยังไงให้ปลอดภัย

สลิง (Wire Rope Sling) คืออุปกรณ์ที่รับน้ำหนักทั้งหมดระหว่างตะขอเครนกับของที่ยก เป็นจุดที่อันตรายที่สุดจุดหนึ่งของงานเครนถ้าเลือกผิดหรือใช้สลิงที่ชำรุด บทความนี้รวบรวมสิ่งที่ทีมงาน BIG MACHINE TRADING ยึดถือจริงในหน้างาน ตั้งแต่การเลือกสเปกสลิง เรื่องรอกเล็ก-รอกใหญ่ที่ต้องคำนวณ ไปจนถึงจุดตรวจก่อนใช้งานทุกครั้ง

สเปกสลิงที่ควรรู้ก่อนเลือกใช้งาน

สลิงแต่ละเส้นจะมีป้ายกำกับสเปกจากผู้ผลิตติดมาด้วยเสมอ ตัวอย่างจากสลิงที่เราใช้งานจริง (แบรนด์ SPICA) มีรายละเอียดดังนี้:

ความยาวที่สั่งจริงในแต่ละครั้งจะไม่ตายตัว ขึ้นอยู่กับว่าจะนำไปใช้กับจุดไหนของเครน เช่น บางครั้งสั่งความยาว 98 เมตรต่อเส้นสำหรับงานเฉพาะจุด ตรงตามหลักที่อธิบายไว้ด้านล่างเรื่องรอกเล็ก-รอกใหญ่

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่แค่รายละเอียดทางเทคนิค แต่คือสิ่งที่บอกว่าสลิงเส้นนั้นรับน้ำหนักได้เท่าไหร่และปลอดภัยแค่ไหน เราเลือกใช้เฉพาะสลิงที่มีใบเซอร์รับรองจากผู้ผลิตเท่านั้น เพราะเรื่องความปลอดภัยของทีมงานและหน้างานสำคัญกว่าการประหยัดต้นทุน

รอกเล็ก-รอกใหญ่ (Sheave) กับการคำนวณความยาวสลิงที่ต้องใช้

สลิงที่ BIG MACHINE TRADING ใช้งานจริงเป็นขนาด 16 มม. ทุกเส้น ส่วนความยาวที่ต้องใช้จะไม่เท่ากันในแต่ละจุด ขึ้นอยู่กับว่าร้อยผ่านรอกเล็กที่ปลายบูม หรือรอกใหญ่ที่ตะขอ เพราะแต่ละจุดมีจำนวนรอบการพันที่ต่างกัน ทีมงานจึงต้องคำนวณความยาวแยกเฉพาะจุดให้ถูกต้อง ไม่ใช้ความยาวเดียวกันทั้งระบบ จากการสั่งซื้อจริงของเรา สเปกที่ใช้คือโครงสร้าง 6x36WS IWRC (แกนเป็นลวดสลิงเพิ่มความแข็งแรง) เกลียวแบบ RHOL ปลายแหลมทั้ง 2 ข้าง ตรงตามป้ายกำกับของผู้ผลิตทุกม้วน

เครนแต่ละคันมีระบบรอก (Sheave Block) ทั้งรอกเล็กที่ปลายบูมและรอกใหญ่ที่ตะขอ ซึ่งสลิงจะพันร้อยผ่านรอกเหล่านี้หลายรอบเพื่อช่วยทดแรงยก ยิ่งร้อยผ่านรอกหลายรอบเท่าไหร่ ยิ่งต้องใช้ความยาวสลิงมากขึ้นเท่านั้น ทีมงานต้องคำนวณให้แม่นยำว่า เมื่อยืดบูมออกจนสุดแล้ว ต้องมีสลิงสำรองเหลือเพียงพออีกเท่าไหร่ ไม่ใช่แค่คำนวณตอนบูมหุบเก็บ เพราะถ้าคำนวณผิดพลาด สลิงอาจหมดม้วนกลางคันขณะยกงานจริง ซึ่งเป็นอันตรายมาก

นอกจากสลิงหลักแล้ว ยังมีอุปกรณ์เสริมอย่างสเก็น (แช็คเกิล) ที่ใช้ต่อสลิงเข้ากับตะขอเครนหรือของที่ยก ต้องเลือกขนาดให้เหมาะกับน้ำหนักที่ยกเช่นเดียวกับสลิง และต้องตรวจสอบสภาพก่อนใช้งานทุกครั้งเช่นกัน

ตัวอย่างจริงจากงานทดสอบยกของเรา: ทดสอบยกตุ้มถ่วงน้ำหนักที่ระยะยกไกลสุด 30 เมตร เพื่อตรวจสอบว่าสลิงและระบบรอกทั้งชุดยังทำงานได้ตามค่าที่คำนวณไว้จริงหน้างาน ไม่ใช่แค่คำนวณบนกระดาษอย่างเดียว

จุดตรวจสลิงก่อนใช้งานทุกครั้ง

สลิงต้องถูกตรวจสอบก่อนเริ่มงานทุกครั้งโดยไม่มีข้อยกเว้น จุดที่ต้องดูหลักๆ คือ:

• เส้นลวดภายในสลิงต้องไม่มีรอยขาดหรือแตกแม้แต่เส้นเดียว
• ไม่มีจุดหักงอ บิดเกลียวผิดรูป หรือโป่งพองผิดปกติ
• ไม่มีสนิมกัดกร่อนรุนแรงตามเกลียวลวด
• ปลอกและห่วงหัวสลิง (Eye) ไม่มีรอยแตกร้าวหรือเสียรูป
• สเก็น (แช็คเกิล) และอุปกรณ์เชื่อมต่อยังใช้งานได้ปกติ ไม่มีรอยร้าว

การตรวจสอบสลิงเหล่านี้ไม่ใช่แค่ขั้นตอนภายในของเราเท่านั้น แต่ยังเป็นหนึ่งในรายการตรวจสอบของเอกสาร ปจ.2 ที่วิศวกรต้องตรวจสอบก่อนเริ่มงานทุกครั้งด้วย อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ เอกสาร ปจ.2 คืออะไร จำเป็นแค่ไหนเวลาเช่าเครน

สรุป

สลิงคืออุปกรณ์ที่รับน้ำหนักทั้งหมดของงานยก การเลือกสลิงที่มีสเปกและใบเซอร์รับรองถูกต้อง คำนวณความยาวให้พอกับระยะยืดบูมสุด และตรวจสอบก่อนใช้งานทุกครั้งอย่างเข้มงวด คือมาตรฐานที่ BIG MACHINE TRADING ยึดถือในทุกหน้างาน เพื่อความปลอดภัยของทั้งทีมงานและลูกค้า